صنعت فولاد در ايران از جمله صنايع كليدي و مهم اقتصاد ايران است كه پيش از انقلاب كليد آن زده شد. اين صنعت در پيش از انقلاب اسلامي در سال ۵۷ با ظرفيت توليد محدودي فعاليت مي كرد كه در حيطه جغرافياي ايران هم پاسخگوي نيازهاي داخلي نبود، اما بعد از انقلاب با سرمايه گذاري […]

صنعت فولاد در ايران از جمله صنايع كليدي و مهم اقتصاد ايران است كه پيش از انقلاب كليد آن زده شد. اين صنعت در پيش از انقلاب اسلامي در سال ۵۷ با ظرفيت توليد محدودي فعاليت مي كرد كه در حيطه جغرافياي ايران هم پاسخگوي نيازهاي داخلي نبود، اما بعد از انقلاب با سرمايه گذاري هاي متعدد و نگاه توسعه اي توانست به وضعيتي برسد كه هم اكنون يكي از صنايع اصلي ايران و صادركنندگان برتر دنيا باشد.

نخستين استارت صنعت فولاد كشور توسط بخش خصوصي زده شد و در سال ۱۳۵۱ ذوب آهن اصفهان شروع به كار كرد و مابقي فولادسازان پس از پيروزي انقلاب اسلامي ايجاد شدند، از جمله فولاد خوزستان در سال ۱۳۶۷، فولاد مباركه در سال ۱۳۷۰ و فولاد آلياژي در سال ۱۳۷۸٫

واردات فولادي پيش از انقلاب

تا قبل از انقلاب اسلامي، ظرفيت توليد فولاد كشور سالانه به يك ميليون تن بود اما در عين حال ميزان مصرف ۴ميليون تن بود كه مابقي نياز كشور از طريق واردات تامين مي شد.

كل مصرف فولاد ايران در سال ۱۳۵۶ حدود ۴ ميليون تن بود كه تقريبا سه چهارم اين مصرف با واردات تامين شد. مصرف سرانه فولاد ايران در سال ۱۳۵۶ حدود ۱۲۵ كيلوگرم بود. از سال ۱۳۵۶ توليد داخلي فولاد و واردات كاهش يافت. به طوري كه كل مصرف فولاد ايران در سال ۱۳۵۹ قدري كمتر از ۲ ميليون تن و مصرف سرانه فولاد خام به حدود ۷۰ كيلوگرم رسيد. با پيروزي انقلاب اسلامي كارشناسان خارجي كشور را ترك كردند و بسياري از كارشناسان باتجربه توسط مديران جوان به نوعي كنار زده شدند و اين تصور وجود داشت كه هر كس قبل از انقلاب فعاليت مي كرد صالح نبود، بدون توجه به اين امر كه افراد فني و متخصص هيچ ارتباطي به مسائل سياسي ندارند و از اين رو صنعت كشور تا حدود زيادي از وجود نيروهاي متخصص خالي شد.

با اين وضعيت، تا سال ۱۳۶۰ وضعيت فولاد كشور سير نزولي را طي كرد و ميزان توليد آن در كشور از يك ميليون تن به ۵۰۰هزار تن در سال كاهش يافت، اما از سال ۱۳۶۰ به بعد با ورود نيروهاي جوان متخصص به صنف فولاد كشور بحث هاي سياسي فروكش كرد و اين صنعت توانست آرام آرام رشد كند و سير صعودي آن تا به امروز ادامه دارد.

نگاهي به روند سالهاي بعد هم نوسان بزرگ را در سال ۱۳۷۳ نشان مي دهد كه واردات فولاد به حداقل خود رسيد و توليد داخلي قدري افزايش يافت. در اين ايام، با وجود افزايش صادرات مصرف فولاد با توليد برابري كرد و همين نوسانات واردات و مصرف فولاد تا سال ۱۳۷۸ ادامه داشت. در اين سال مجددا صادرات و واردات فولاد ايران مساوي شده و عملا مصرف داخلي فولاد با توليد برابري پيدا كرد. از اين سال به بعد توليد داخلي فولاد افزايش يافته، ولي رشد واردات فولاد چند برابر رشد توليد داخلي فولاد بوده است.

۵۰ كشور ميزبان فولاد صادراتي ايران

اما هم اكنون و بر اساس آمارهاي دريافتي در صنعت فولاد جهان، ايران در رتبه هجدهم ايستاده و به دليل سرمايه گذاري هاي زيادي كه در سالهاي اخير در اين صنعت انجام شده است، توانسته جايگاه قدرتمندي در خاورميانه بدست آورد.

ايران يكي از بزرگترين صادركنندگان و توليدكنندگان فولاد در خاورميانه محسوب مي شود و در مطالعات جهاني در مورد روند تغييرات ميزان توليد اين كشور آمارهاي دقيقي داده مي شود.

در سال ۲۰۱۸ ميلادي ايران توانست رشد صادرات خود را نيز تجربه كند. اين كشور ضمن يافتن بازارهاي تازه براي صادرات محصولاتش، ميزان صادراتش را به بسياري از كشورها بيشتر كرد و اين موفقيت بزرگي براي اقتصاد ايران محسوب مي شود.البته صنعت فولاد براي توليد نياز به آب زيادي دارد كه با توجه به بحران كم ابي در ايران در سالهاي اخير در مورد ضرورت توسعه آن مسايل زيادي زيادي مطرح شده است ولي ازانجا كه اين صنعت ارز آوري زيادي دارد، هنوز براي توسعه آن سرمايه گذاري مي شود.

در سال ۲۰۱۸ ميلادي ايران توانست نام خود را به عنوان هجدهمين صادر كننده بزرگ فولاد در دنيا ثبت كند. در سال ۲۰۱۷ حجم صادرات فولاد ايران برابر با ۲ درصد از كل صادرات فولاد در دنيا بود كه معادل يك دهم صادرات فولاد چين- بزرگترين صادر كننده دنيا- بوده است . صادرات فولاد اين كشور هم معادل ۶.۴ درصد از كل صادرات كالايي ايران بود.آمار نشان مي دهد اين كشور به بيش از ۵۰ كشور فولاد صادر مي كند كه ده كشور از مجموع اين پنجاه كشور به عنوان مقاصد اصلي صادراتي معرفي شده اند و هر يك بالغ بر ۱۰۰ هزار تن فولاد از ايران وارد مي كنند. اين ده كشور در مجموع ۸۹ درصد از كل صادرات فولاد ايران را جذب مي كنند.

توليد و مصرف فولاد در ايران

در سال ۲۰۱۷ ميلادي ايران ۲۱.۲ ميليون تن فولاد توليد كرد در نيمه اول سال قبل ايران با توليد ۱۲.۵ ميليون تن فولاد توانست رشد ۲۶ درصدي توليد را تجربه كند.

در نيمه اول سال ۲۰۱۷ ايران ۹.۹ ميليون تن فولاد توليد كرد.از سال ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۵ مصرف فولاد بيش از ميزان توليد بود ولي از سال ۲۰۱۶ اين روند تغيير كرد.

در فاصله سالهاي ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۷ ميلادي ، توليد فولاد ايران ۹۵ درصد رشد كرد در حاليكه ميزان مصرف تنها ۲۱ درصد افزايش يافت و همين مساله باعث پيشي گرفتن ميزان توليد از مصرف شد. در فاصله سالهاي ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۷ سهم فولاد صادراتي نسبت به ميزان توليد ۲۷.۸ درصد رشد كرد كه دليل ان هم رشد ميزان توليد و هم رشد ميزان صادرات بود . در نيمه اول سال ۲۰۱۸ سهم صادرات از توليد برابر با ۴۲.۷ درصد بود كه ۶.۱ درصد بيش از مدت مشابه سال قبل از ان بود.

ايران همواره به صادرات به عنوان ابزاري براي تامين ارز نگاه كرده است و از زماني كه توان توليدش بيشتر شد، روي بازاريابي و افزايش صادرات متمركز شد.

مطالعات نشان مي دهد ايران در اين زمينه بسيار موفق بوده است زيرا در فاصله زمان كوتاهي توانست عنوان هجدهمين صادركننده بزرگ فولاد در دنيا را از ان خود بكند.

توليد و مصرف فولاد ايران(ميليون تن) ۲۰۱۷ ۲۰۱۶ ۲۰۱۵ ۲۰۱۴ ۲۰۱۳ ۲۰۱۲ ۲۰۱۱ ۲۰۱۰ ۲۰۰۹ شاخص ۲۱.۲ ۱۷.۹ ۱۶.۱ ۱۶.۳ ۱۵.۴ ۱۴.۵ ۱۳.۲ ۱۲ ۱۰.۹ توليد ۱۶.۹ ۱۶.۴ ۱۷ ۱۷.۶ ۱۷.۵ ۲۰.۸ ۲۲.۳ ۲۲.۵ ۲۱.۳ مصرف ۷.۴ ۵.۶ ۳.۷ ۲.۹ ۱.۸ ۱.۵ ۱ ۱.۱ ۰.۸ صادرات ۳۵ ۳۱.۴ ۲۲.۸ ۱۷.۸ ۱۱.۴ ۱۰.۴ ۷.۹ ۹ ۷.۲ سهم صادرات به توليد(درصد)

تراز تجاري فولاد

از سال ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۵ ميلادي، ايران كسري تجاري را در بازار فولاد تجربه كرد. در سال ۲۰۱۰ واردات فولاد ايران به اوج خود رسيد ولي بعد از اين سال به تدريج واردات كاهش يافت از سال ۲۰۱۶ تا كنون ايران توانسته است به عنوان يك صادر كننده خالص فولاد در دنيا معرفي شود به اين معنا كه حجم صادرات فولاد اين كشور بيش از وارداتش است. بين فصل اول سال ۲۰۰۹ و فصل دوم سال ۲۰۱۸ حجم صادرات فولاد ايران ۱۷۷۷ درصد رشد كرد ولي در اين بازه زماني واردات تنها ۸۴ درصد افزايش يافته است. در سال ۲۰۱۸ ، مازاد تجاري فولاد ايران برابر با ۴.۲ ميليون تن بود كه ۱۱۲ درصد نسبت به سال ۲۰۱۷ رشد كرد. در سال ۲۰۱۷ ميلادي مازاد تجاري فولاد ايران برابر با ۲ ميليون تن بود .

حجم و ارزش صادرات فولاد

در سال ۲۰۱۷،حجم صادرات فولاد ۳۲ درصد رشد كرد و از ۵.۶ ميليون تن در سال ۲۰۱۶ به ۷.۴ ميليون تن افزايش يافت. در سال ۲۰۱۸، صادرات فولاد ايران ۴۷ درصد رشد كرد و به ۵.۳ ميليون تن رسيد. ارزش صادرات فولاد هم با ۱۰ درصد افزايش نسبت به سال ۲۰۱۶ از ۲.۵ ميليارد دلار به ۲.۸ ميليارد دلار رسيد.

در نيمه اول سال ۲۰۱۸ ايران بالغ بر ۲.۴ ميليارد دلار فولاد صادر كرد كه نسبت به مدت مشابه سال قبل از ان ۸۷ درصد رشد داشت.

اين رشد نشان از سياست گذاري هاي درست اقتصادي و صنعتي در كشور ايران در زمينه فولاد است. مطالعات نشان مي دهد اصلي ترين كالاي صادراتي در حوزه فولاد، فولاد نيمه آماده است كه در سال ۲۰۱ ميلادي ۷۶ درصد از كل صادرات فولاد را به خود اختصاص داده بود و ايران ۴.۱ ميليون تن فولاد نيمه آماده به بازارهاي بين المللي صادر كرد.سهم فراورده هاي فولادي طويل به كل صادرات فولاد در سال قبل ۱۲ درصد بود كه حجمي برابر با ۶۲۴ هزار تن داشت و فراورده هاي تخت فولادي ۱۰ درصد ازكل صادرات فولاد اين كشور را داشت.

در سال قبل ايران ۵۵۰ هزار تن فولاد تخت، ۹۱ هزار تن لوله و فراورده هاي مرتبط با ان و ۳ هزار تن فولاد ضدزنگ را به بازار جهاني صادر كرد كه سهم آن در كل صادرات فولاد ايران كمتر از يك صدم درصد بود.

اصلي ترين مقاصد صادراتي فولاد

در سال ۲۰۱۸ ميلادي تايلند بيشترين سهم از صادرات فولاد ايران را جذب كرد . در اين سال ۱۹ درصد از كل فولاد صادراتي ايران وارد بازار مصرف تايلند شد كه حجمي برابر با ۱ ميليون تن بود. اين كشور يكي از مهمترين شركاي صادراتي ايران در صنعت فولاد محسوب مي شود.

امارات دومين وارد كننده بزرگ فولاد ايران است كه در سال قبل ۱۷ درصد از كل فولاد صادراتي ايران را جذب كرد. ميزان صادرات فولاد ايران به امارات در سال قبل برابر با ۰.۹ ميليون تن بود.مصر، اندونزي، عراق و ايتاليا هر يك ۸ درصد از كل سهم صادراتي ايران را جذب كردند كه حجمي بين ۴۴۸ تا ۴۰۷ هزار تن بود.هفتمين شريك صادراتي ايران كشور عمان است كه ۶ درصد كل فولاد كشور را وارد كرد و تايوان و افغانستان و تركيه در رده هاي هشتم تا دهم قرار گرفته اند.اين كشورها ۸۶ درصد از كل فولاد صادراتي ايران را وارد مي كنند و مابقي كشورهاي دنيا تنها ۱۴ درصد از كل صادرات را به خود اختصاص داده اند.

روند تغيير صادرات فولاد

صادرات فولاد ايران درسال ۲۰۱۸ ميلادي به ۸ كشور از مجموع ده مقصد اصلي صادراتي كشور ايران رشد كرده است . در سال قبل حجم صادرات ايران به مصر ۱۸۸ درصد ، صادرات به اندونزي ۱۱۹ درصد و صادرات به ايتاليا ۸۶ درصد نسبت به سال قبل از ان افزايش يافت در حاليكه حجم صادرات فولاد ايران به عراق در بازه يك ساله مورد بررسي ۸۲ درصد، به امارات ۵۶ درصد و به افغانستان ۳۳ درصد بيشتر شده است. اين در حاليست كه صادرات به دو كشور از مجموع كشورهاي صادراتي مورد مطالعه كاهش داشته است . در اين سال صادرات به تايوان ۲۸ درصد كمتر از سال قبل بود و صادرات به عمان با افت ۶ درصدي همراه بوده است.

ارزش صادرات فولاد ايران به دو كشور مصر و اندونزي هم در سال ۲۰۱۸ ميلادي نسبت به سال قبل از آن بيشترين رشد را داشت. در سال ۲۰۱۸ ميلادي صادرات فولاد ايران به مصر ۳۳۰ درصد و ارزش صادرات ايران به اندونزي ۱۵۵ درصد بيشتر شده است. تنها كشوري كه ارزش صادرات فولاد ايران به ان در بازه يك ساله مورد بررسي كاهش داشته است كشور تايوان است. ارزش صادرات فولاد ايران به تايوان در سال ۲۰۱۸ نسبت به سال قبل از ان ۲۰ درصد كاهش داشته است.

هند يازدهمين وارد كننده فولاد ايران است كه در سال ۲۰۱۸ حجم صادرات ايران به اين كشور ۵۸۱ درصد رشد كرده است. مالزي در رده بندي بزرگترين بازارهاي صادراتي فولاد ايران جايگاه دوازدهم را دارد و حجم صادرات فولاد ايران به اين كشور اسيايي در يك سال مورد بررسي ۱۴۸۴ درصد افزايش يافته است . برزيل در اين رده بندي جايگاه چهاردهم و پاكستان جايگاه پانزدهم را دارد و حجم صادرات ايران به اين دو كشور به ترتيب ۱۱۴ درصد و ۲۵۱ درصد بيشتر شده است. صادرات ايران به كشور سريلانكا در فاصله سالهاي ۲۰۱۷ و ۲۰۱۸ ميلادي ۱۶۲ هزار درصد بيشتر شد و به كويت ۴۵۵۰ درصد افزايش يافت.

رده بندي بازارهاي صادراتي بر مبناي نوع محصول

با وجود اينكه يك رده بندي كلي بر مبناي حجم صادرات فولاد به كشورهاي ديگر وجود دارد ولي در گزارشي جداگانه بازارهاي صادراتي ايران بر مبناي نوع محصول صادراتي نيز طبقه بندي شده اند. در سال قبل امارات بيشترين سهم از فولاد تخت ايران را وارد كرد. در اين سال امارات ۲۱۵ هزار تن فولاد تخت از ايران وارد كرد كه نسبت به سال قبل از ان ۳۹ درصد رشد داشت.عراق بيشترين سهم از فراورده هاي فولادي طويل ايران را وارد كرد . سهم اين كشور از كل صادرات فراورده هاي فولادي طويل برابر با ۴۳ درصد بود كه حجمي برابر با ۲۶۶ هزار تن داشت.اين كشور بزرگترين وارد كننده لوله و فراورده هاي آن بود. تايلند بزرگترين وارد كننده فراورده هاي فولادي نيمه اماده ايران بود و در سال قبل ۹۹۸ هزار تن از كل فولاد نيمه اماده ايران را وارد كرد. اين كشور ۲۵ درصد از كل صادرات فراورده هاي نيمه آماده ايران را به خود اختصاص داد. افغانستان بزرگترين وارد كننده فولاد ضد زنگ ايران را داشت و ۴۶ درصد از كل اين بازار را به خود اختصاص داد. افغانستان يك هزار تن فولاد ضد زنگ از ايران وارد كرد.

image_pdfimage_print
دسته بندی: گزیده برچسب ها:

به اشتراک بگذارید :

مطلب قبل و بعد
مطالب مشابه

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

- کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
- آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد