دکتر علی بیت اللهی،عضو هیات علمی مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی: بنابر گزارش مرکز لرزه ­نگاری موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران، زمین­ لرزه ای با بزرگی ۵.۷ روز دوشنبه ۱۷ تیرماه ۱۳۹۸، ساعت ۱۱:۳۰:۳۳ به­وقت تهران  و ۲۰۱۹-۰۷-۰۸ ۰۷:۰۰:۳۳ به­وقت (UTC) در ۱۹ کیلومتری شرق مسجد سلیمان و ۲۹ کیلومتری شمال غرب ایذه در مختصات […]

دکتر علی بیت اللهی،عضو هیات علمی مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی:

بنابر گزارش مرکز لرزه ­نگاری موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران، زمین­ لرزه ای با بزرگی ۵.۷ روز دوشنبه ۱۷ تیرماه ۱۳۹۸، ساعت ۱۱:۳۰:۳۳ به­وقت تهران  و ۲۰۱۹-۰۷-۰۸ ۰۷:۰۰:۳۳ به­وقت (UTC) در ۱۹ کیلومتری شرق مسجد سلیمان و ۲۹ کیلومتری شمال غرب ایذه در مختصات جغرافیائی ۳۱.۹۴۷ عرض و ۴۹.۵ طول جغرافیائی و عمق کانونی ۱۷ کیلومتری در نقطه رومرکزی به ارتفاع ۶۶۱ متری از سطح آب دریا، در استان خوزستان رخ داد (شکل۱). رومرکز زلزله از شهر مسجد سلیمان ۲۰ کیلومتر و در شرق آن و از شهر ایذه ۳۷ کیلومتر فاصله داشته و در شمال غرب آن قرار دارد. رومرکز زلزله از شهر اهواز نیز دارای فاصله مستقیم حدود ۱۰۰ کیلومتری می­باشد.

 

شکل۱- رومرکز زلزله ۵.۷ مسجد سلیمان ۱۷-۴-۱۳۹۸

تاج سد گدار ( سد مسجد سلیمان) در ۱۳ کیلومتری شمال غرب رومرکز زلزله ۵.۷ و دریاچه سد شهید عباس­پور در ۲۰ کیلومتری شمال شرق رومرکز این زلزله قرار گرفته است که بر اهمیت توجه به این رخداد لرزه­ای می­افزاید.

  • خسارات و تلفات
  • تلفات جانی و جراحت: بر طبق اخبار دریافتی از مسئولین استانی، ۱ نفر بر اثر سکته قلبی ناشی از هیجانات لحظات رخداد زمین­لرزه متاسفانه فوت کردند. تا لحظه تدوین این گزارش بیش از ۶۰ نفر مصدوم گزارش شده بود که اغلب از حوزه شهرستانی مسجد سلیمان بوده­اند. در شهرهای باغملک، ایذه و آبادی­های این حوزه­ها نیز عمده مصدومیت­ها جزئی و به­دلیل جراحت در لحظات فرار از ساختمانها بوده است.
  • خسارت مدارس: تا لحظه تدوین این گزارش و براساس اطلاعات دریافتی از مراجع استانی، ۶۶ مدرسه با مصالح سنگ و گل و ۱۴ مدرسه با مصالح ملات و آجر نیز دچار آسیب شده اند. برآورد ما اینست که با ارزیابی مدارس آبادی­های واقع در فواصل نزدیک به رومرکز خسارت­های بیشتری از مدارس البته در سطح ترک و شکاف دیوارها گزارش گردد.
  • خسارت به جاده­ها: مسیر ارتباطی مسجد سلیمان به ایذه، دوراهی بی بیان و جاده روستای جریک سه مسیری بودند که در بدو رخداد زلزله دچار ریزش­های دامنه­ای شده و لحظاتی مسدود شدند که با تلاش کارکنان راهداری انسداد مسیرها رفع شد.
  • خسارت ساختمان مساجد: طبق گزارش­های ارسالی ساختمان دو مسجد خسارت دیدند.
  • خسارت بیمارستان­ها: گزارش شده است که ساختمان بیمارستان نفت در مسجد سلیمان نیز دچار خسارت شده است.
  • ریزش کوه: کوه آسماری در چندین نقطه ریزش کرده و نقاط ریزشی اغلب در حوالی شهرستان مسجد سلیمان و در سوی جنوب شرقی آن واقع شده­اند.
  • خسارت واحدهای مسکونی: در ۳۰ روستا از توابع شهرستان مسجد سلیمان، به ۲۰۰ واحد مسکونی آسیب گزارش شده است. در روستاهای هفت شیدان، عوض­آباد، چشمه زالوک، زمان­آباد، توگاه، رضاآباد، آب بهار ۱ و ۲، احمدآباد، گچ خلج، راکه، سلطان­آباد، برجک ۱ و۲، حاملا احمد، حیات غیب، تنگ حیدر، چال استراق، قبله­ای علیا و سفلی، علی­آباد قلنبران، کریم­آباد، منصورآباد، حسن­آباد، تقی­آباد و … (اسامی روستاها ممکن است در برخی موارد غلط تایپی داشته باشند) نیز بر طبق گزارش­هایی که نیازمند بازبینی­های تخصصی است، تخریب گزارش شده است.

تاکید می شود که تا لحظه تدوین این گزارش به­دلیل جمع­آوری آمار خسارت­ها توسط کارشناسان حوزه­های مختلف مستقر در منطقه هنوز جمع­بندی نهائی خسارت انجام نیافته بود که مسلما اطلاعات تکمیلی متعاقبا توسط مراجع رسمی اعلام خواهد شد.

  • داده های شتاب­نگاری

بر اساس اعلام شبکه ملی شتاب­نگاری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، تعدادی از ایستگاه­های شتاب­نگاری مستقر در استان، رکورد زلزله ۵.۷ را ثبت کرده­اند. از ایستگاه­هایی که تا لحظه تدوین این گزارش داده­های آن­ها قرائت شده ایستگاه­های لالی در فاصله ۵۷ کیلومتری شمال­غرب رومرکز زلزله با شتاب بیشینه ۲۲ سانتی­متر بر مجذورثانیه، رام­هرمز در فاصله ۷۴ کیلومتری جنوب رومرکز با شتاب ۱۸، اهواز در فاصله ۱۰۰ کیلومتری جنوب غرب رومرکز با شتاب ۱۷، الهایی در ۹۲ کیلومتری غرب رومرکز با شتاب ۱۶، هویزه در ۱۴۵ کیلومتری غرب رومرکز با شتاب ۱۶ و شوشتر در ۶۲ کیلومتری غرب رومرکز با شتاب ۱۴ سانتی‌متر بر مجذور ثانیه بوده­اند. در خصوص تغییرات اعداد ثبت شده، باید اثرات خاک و واقع شدن ایستگاه­ها در بسترهای نرم و یا سخت، اثر جهت­یافتگی و مواردی مانند آن­ها را در نظر داشت.

  • شدت زمین ­لرزه

بر اساس روابط تجربی که برای زلزله­های ایران کار شده است ( ایمانی، مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی ۱۳۸۱)، زلزله با بزرگی ۵.۷ حداکثر شدت ۷ بر پایه جدول مرکالی اصلاح شده و در یک محدوده خیلی کوچک به شعاع حدود ۳ کیلومتری را می تواند ایجاد کند ( شکل۲).

شکل۲- جدول و بیضوی­های شدت بر پایه روابط تجربی (ایمانی ۱۳۸۱)، گزارش بیت­ اللهی و همکاران ۱۳۸۵

براساس مقیاس مرکالی اصلاح و جدول توصیفی آن ( جدول ۱) با توصیف نوع ساختمان­ها ، شرح  درجه­های مرکالی اصلاح شده (البته بزرگتر از ۴) آورده شده است.

ساختمان نوع A : طراحی، ساخت و ملاط ساختمان مناسب؛ ساختمان تقویت شده در جزئیات و به گونه­ای طراحی شده که در مقابل نیروهای جانبی مقاوم باشد و اجزا ساختمان با استفاده از فولاد و بتن و … به یکدیگر متصل شده­اند.

ساختمان نوع B :  طراحی، ساخت و ملاط خوب؛ ساختمان تقویت شده؛ اما در جزئیات به­گونه ای طراحی شده که در مقابل نیروهای جانبی نمی­تواند مقاوم باشد.

ساختمان نوع C : طراحی و ساخت و ملاط معمولی و ساختمان درمقابل نیروهای جانبی مقاوم نیست.

ساختمان نوع D : مصالح ضعیف از قبیل خشت، ملاط نامرغوب و ضعیف، استانداردهای ساخت رعایت نشده و از نظرجانبی در مقابل نیروهای افقی مقاوم نیست.

با توجه به جدول ۱ و براساس گزارش­ها و اطلاعات دریافتی از زلزله ۵.۷ مسجد سلیمان می­توان شدت ۶  را در مسجد سلیمان برای این زمین­لرزه متصور شد. در مناطق روستایی مجاور رومرکز احتمالا تا شدت ۷ نیز تجربه شده باشد.

 

جدول شماره ۱

شدت I تشریح شدت درجات مرکالی اصلاح شده
۴ در طی روز در فضای بسته توسط عده زیادی حس و در فضای باز توسط عده معدودی قابل احساس است. در شب ممکن است عده ای از خواب بیدار شوند . بشقابها,پنجره ها و دربها سر و صدا می کنند و دیوارها ترک می دهند. زلزله همانند برخورد یک کامیون سنگین با ساختمان است . در اتومبیل های ایستاده ارتعاش قابل درک است.
۵ زلزله توسط هر فردی قابل احساس است . بسیاری از خواب بیدار می شوند . برخی از بشقابها , پنجره ها وغیره شکسته می شوند . گچ کاری های ساختمان ترک می خورند . اشیای ناپایدار واژگون می گردند . سروصدای درختان و سایر اشیای مرتفع شنیده می شود و آونگ ساعتها متوقف می گردند . دربها باز و بسته می شوند و امتداد حرکت زمین لرزه قابل درک است.
۶ زلزله توسط بسیاری از افراد حس می شود و بسیاری از مردم وحشت زده به فضای باز پناه می آورند . اشیای سنگین جابجا می شوند . و قطعات از گچ کاری کنده  می شود . دودکش ها فرو می ریزند وخسارات جزئی به بار می آید . افراد به حالت نامتعادل قدم می زنند و یا می ایستند . پنجره ها ,دربها و بشقابها شکسته می شوند. ساختمان های خشتی و ضعیف ترک برمی دارند و زنگ های کوچک به صدا در می آیند .
۷ مردم وحشت زده به فضای باز فرار می کنند . خسارت بسیار کمی در ساختمانهایی که خوب طراحی و ساخته شده اند وارد می شود . به ساختمان های متوسط و معمولی خسارات جزئی و متوسط وارد میگردد. خسارات قابل ملاحظه ای در ساختمان های ضعیف و بد طراحی شده وارد می شود . خسارت به ساختمان های نوع D شامل ترک و فروافتادن گچ کاریها است و آجرهای سست لق می شوند.ترک هایی در ساختمان های نوع C به وجود می آید . ایستادن مشکل می شود و اثاثیه شکسته می شوند . زنگ های بزرگ به صدا در می آیند . زهکشهای سیمانی آبرسانی  خسارت می بینند . لغزشهای کوچک اتفاق می افتد .
۸ خسارت در ساختمانهایی که طراحی ویژه شده اند بسیار جزئی است و در ساختمان های معمولی نوع C با فروریزش های جزئی همراه است و در ساختمان های ضعیف نوع D بسیار شدید است دیوار های جداکننده به خارج از قاب های ساختمان پرتاب می شوند . دودکش ها ,ستون ها ,دیوار ها و دودکش های کارخانه ها و سنگهای یادبود سقوط می کنند اشیای سنگین واژگون می گردند تغییراتی در سطح آبها ایجاد می شود. ماسه و گل به مقدار کم بیرون زده می شود رانندگی مشکل می گردد ترکهایی در زمین های مرطوب و شیب های ملایم ایجاد می شود تغییراتی در آب و درجه حرارت چشمه ها و چاهها ایجاد می شود . خانه های اسکلت دار بر روی سطح پی حرکت می کنند و شاخه های درختان شکسته می شوند.
۹ خسارت قابل ملاحظه ای در ساختمان هایی که طراحی وی‍ژه شده اند ،ایجاد می شود ساختمان های اسکلتی خوب طراحی شده کج می شوند . ساختمان بر روی پی تغییر مکان می دهد ترک های آشکار در زمین ایجاد می گردد . خطوط لوله زیرزمینی شکسته شوند.وحشت عمومی بر مردم غالب می شود . ساختمان های نوع D ویران می گردند و بر ساختمان های نوع C خسارت سنگین وارد می گردد و گاهی کاملاُ فرو می ریزند . ساختمان های نوع B خسارت جدی می بینند و خسارت اساسی به پی وارد می گردد . در مناطق آبرفتی ماسه و گل بیرون می آیند.
۱۰ سازه های چوبی خوب ساخته شده ویران می شوند ،بسیاری از سازه های اسکلت دار بنایی به همراه پی ویران می شوند .در زمین ترکهای بزرگی ایجاد می گردد .خطوط راه آهن کج می شوند .زمین لغزشهای قابل ملاحظه ای در کنار رودخانه و شیب های ملایم اتفاق می افتند.آب سروصداهای زیادی می کند خسارات جدی به سدها و مخازن وارد می گردد. در زمین ، لغزش های بزرگ اتفاق می افتد و آب از مخازن و کانالها و رودخانه ها دریاچه ها و غیره بیرون ریخته می شود.
۱۱ ساختمان ها کمی استوار باقی می مانند . پلها ویران می گردند . خطوط لولهُ زیرزمینی کاملاً غیر قابل استفاده می شوند.خطوط راه آهن به شدت کج می شوند . زمین باتلاقی می شود . لغزشهایی در زمین های نرم ایجاد می شود.
۱۲ خسارت کلی . امواج بر روی سطح زمین مشاهده می شوند . اشیا به هوا پرتاب می شوند و سنگهای بزرگ جابجا می گردند
  • پس لرزه ها

۳۸ پس­لرزه با بزرگی­های متفاوت براساس اطلاعات سایت مرکز لرزه­نگاری تا آخرین دقایق بازنگری این گزارش ثبت شده است. در شکل ۲ اطلاعات کلی آماری عمق پس­لرزه­های زلزله ۵.۷ مسجد سلیمان ارائه شده است. عمق متوسط پس­لرزه­ها حدود ۱۳.۵ کیلومتر برآورد می­شود.

 شکل۳- اطلاعات آماری عمق پس ­لرزه­های زلزله ۵.۷ مسجد سلیمان

توزیع پس­ لرزه­ها در شکل ۴ نشان داده شده است. محدوده پوشش پس لرزه­ها به ابعاد ۳۳ کیلومتر ( شمال غرب – جنوب شرق) و ۲۵ کیلومتر ( جنوب غرب – شمال شرق) می­باشد. احتمال داده می­شود گسل مسبب این زلزله تا کسری از طول ۳۰ کیلومتر گسیختگی در عمق داشته باشد ( به­دلیل مشخصه­های زمین­شناسی محدوده، اغلب زمین­لرزه­ها در این ناحیه فاقد گسیختگی سطحی می­باشند).

در روند توزیع پس­لرزه­ها، نکته مهم، گسترش پس­لرزه­ها پس از رخداد اصلی و چند پس­لرزه بزرگ آن ( بزرگی ۴.۷ و ۴ و ۳.۹) به­سمت جنوب رومرکز از یک سو و گسترش آن­ها به­سوی غرب ( لبه ها فروافتادگی دزفول در این بخش) از سوی دیگر می­باشد. نسبت به زمان آهنگ رخداد پس­لرزه­ها کندتر و بزرگی آن­ها هم کوچک­تر شده است. در ریتم رخدادی پس­لرزه­های این ناحیه، نظیر حالتی که در زمین­لرزه­های اردل ۴.۷ و ایذه ۴.۵ مشاهده شد، توقف مقطعی، تجمع تنش و رخداد پس­لرزه­ای، روند غالب در منطقه است، عدم رخداد پس­لرزه­ها به­مدت طولانی گاه منجر به رخداد پس­لرزه  بزرگ­تر می­شود.

  • سازوکار کانونی زلزله و مکانیسم حرکتی گسل مسبب

بر­اساس حل سازوکار کانونی ارائه شده توسط USGS و GFZ که در سایت EMSC آورده شده است، سازوکار غالب از نوع فشاری ( راندگی) می­باشد. این امر سازگاری با خصوصیت گسل­های چیره منطقه که در در مورد آن­ها اطلاعات مطلوبی نیز موجود می­باشد، دارد (شکل۴).

شکل۴- پس ­لرزه­های زمین­لرزه ۵.۷ مسجد سلیمان و روند پوششی آن

شکل۴- سازوکار کانونی زلزله ۵.۷ مسجد سلیمان (بزرگی اعلام شده توسط USGS و GFZ 5.3 می­باشد)

  • گسل مسبب

محدوده رومرکزی زلزله با سگمنت­هایی از گسله عمده و بزرگ پیشانی کوهستان در برگرفته شده است. از طرفی مرکز تکتونیکی فروافتادگی دزفول ( گاه گسل لهبری هم نامیده شده است) نیز تا جنوب غرب گستره پوشش پس­لرزه­های زلزله ۵.۷ مسجد سلیمان ادامه دارد. هم­چنین گسل شناخته شده مسجد سلیمان نیز در حاشیه شهر مسجد سلیمان با توجه به شیب صفحه گسل و عمق کانونی زلزله ۵.۷ در محدوده غربی رومرکز جانمایی شده است. با توجه به جهت شیب صفحات گسلی راندگی منطقه که به­سوی شرقی و شمال شرقی اند، و نیز نظر به عمق کانونی زلزله ۵.۷ مسجد سلیمان، استنباط این است که گسله­های واقع در غرب رومرکز زلزله، باید به­عنوان گسل مسبب زمین­لرزه مورد کنکاش قرار گیرند.

از نظر نگارنده، با توجه به عمق کانونی زلزله ( با توجه به اطلاعات سایر مراجع زلزله نگاری بازه عمقی ۱۰-۱۵ کیلومتری برای عمق کانونی زلزله ۵.۷ در نظر گرفته شده است) و شیب و جهت شیب گسل­های منطقه و مکانیسم زلزله، گسل مسجد سلیمان (یکی از ساختارهای موازی مرز فروافتادگی دزفول) می­تواند به­عنوان گسل مسبب زلزله ۵.۷ در نظر گرفته شود. سگمنت­هایی از گسل پیشانی کوهستان نیز در مجاورت رومرکز زلزله جانمائی شده است اما بنا به عمق زلزله و نیز شیب ملایم گسل پیشانی، به­نظر محتمل­تر اینست که گسل­های غربی­تر از آن به­عنوان گسل مسبب در نظر گرفته شود.

شکل۵- گسل­های منطقه و گسل مسبب احتمالی زلزله ۵.۷ مسجد سلیمان

  • لرزه­ خیزی نوین گستره رومرکز

محدوده رومرکز و اطراف آن، زون فعالی از نظر لرزه­خیزی است. در تاریخ ۱۰-۷-۱۳۹۷ زلزله­ای با بزرگی ۴.۷ در حوالی اردل در استان چهارمحال بختیاری رخ داد. در ادامه زلزله با بزرگی ۴.۵ در اطراف ایذه رخ داد، این زمین لرزه با بزرگی ۴.۵ روز پنجشنبه، ۱۰ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۲۰:۱۷:۲۱ به­وقت تهران و ۲۰۱۸-۱۱-۰۱ ۱۶:۴۷:۲۱ به­وقت (UTC) در ۱۸ کیلومتری جنوب­شرق ایذه خوزستان رخ داد. موقعیت رومرکز آن  ۳۱.۷۵ شمالی و ۵۰.۰۴ شرقی در عمق ۱۸ کیلومتر بود (شکل۶). در ادامه این روند زلزله ۵.۷ مسجد سلیمان به مهاجرت به غرب و در حوالی مسجد سلیمان رخ می­دهد.

شکل۶- رومرکز زلزله های اردل و ایذه

از زمان رخداد زلزله اردل (مهرماه ۱۳۹۷) تا رخداد زلزله مسجد سلیمان (۱۷ تیرماه ۱۳۹۸)، زمین­لرزه­های خرد و متوسطی در همین نوار تکتونیکی رخ داده است. بررسی شکل­ها و نقشه­های جانمایی زلزله نشان می­دهد که روند رخداد زلزله­های متوسط و بزرگ به سمت غرب می­باشد. در غرب رومرکز زلزله ۵.۷ مسجد سلیمان، شهرهای شوشتر، دزفول و اهواز قرار گرفته­اند که به­وسیله ساختارهای گسلی موازی در ایالت زاگرس در برگرفته شده­اند. این گسله­ها جنبا و لرزه­زا هستند و ضرورت دارد تا با دقت فعالیت و رخدادهای لرزه­ای آن­ها مانیتور شود. در شکل ۷ روند رخداد سه زمین­لرزه متوسط پیشین نشان داده شده است. این­که آیا در ادامه این روند، زلزله تاثیرگذاری در حوالی شوشتر، دزفول و یا اهواز رخ دهد، روشن نیست و با توجه به پیچیدگی رفتاری ایالت لرزه­زمین­ساختی زاگرس، نمی­توان به­طور روشن به این سوال پاسخ داد، ولی واضح است که باید رژیم لرزه­خیزی مدرن گستره براساس همین نگرش به­دقت مورد پایش قرار گیرد.

شکل۷- توالی شرق به غرب رخدادهای متوسط از زلزله اردل تا زلزله مسجد سلیمان در کمتر از یک­سال

در شکل ۸ زمین­ لرزه­ های سال ۲۰۰۶ از سایت مرکز لرزه­نگاری موسسه ژئوفیزیک گردآوری و در چهارگوشی به ابعاد ۲ در ۳ درجه به نقشه درآورده شده است.

در شکل ۵ در یک چهارگوش تقریبی ۲۰۰ در ۳۰۰ کیلومتری در مدت تقریبی ۱۳ سال، ۲۵۶۵ زمین­لرزه با بزرگای بالای ۲.۵ ثبت شده است. این محدوده از شهرکرد در شرق تا اندیمشک در غرب را در برمی­گیرد. خوشه­های لرز­ه­ای آشکاری در محدوده­های مختلف در این نقشه به­وضوح قابل تشخیص می­باشند. در جنوب غربی شوشتر، جنوب مسجد سلیمان، حوالی دزفول و اندیمشک این خوشه­ها قابل شناسائی­اند.

ارزیابی­های اولیه آماری بر روی این تعداد از زمین­لرزه­ها نشان می­دهد که متوسط بزرگی زمین­لرزه­ها در این چهارگوش ۳ می­باشد که معرف تعدد رخداد زلزله ­های کوچک­تر بوده و امر طبیعی است. متوسط عمق زلزله­ها نیز ۱۲ کیلومتر برآورد شده است. بزرگ­ترین زلزله رخ داده ۱۳ سال اخیر در این چهارگوش زلزله ۱۷ تیرماه ۱۳۹۸ با بزرگی ۵.۷ می­باشد.

شکل۸- زمین­لرزه­های دهه اخیر ناحیه رومرکزی زلزله ۵.۷ از ۲۰۰۶ تا ۱۷-۴-۱۳۹۸

در شکل ۹ زلزله­ های یک­ماه اخیر منطقه اطراف زلزله ۵.۷ نشان داده شده است. جنبایی نوین گسله­های منطقه از روی این شکل و براساس رخدادهای لرزه­ای قابل برآورد است. بیش از ۸۰ زمین­لرزه در گستره وسیع­تر و حدود ۳۰ زمین­لرزه در زون­های نزدیک به رومرکز زلزله مسجد سلیمان در یک­ماهه اخیر رخ داده است. پهنه جنوبی مسجد سلیمان، گستره­های اطراف شوشتر، سمت شرقی و جنوبی بهبهان از جمله نواحی فعال لرزه­ای در یک­ماه پیش از رخداد زلزله ۵.۷ بوده است. همان­طور که در شکل ۹ نیز قابل مشاهده است اطراف ایذه نیز از نظر لرزه­ای در یک ­ماه اخیر فعالیت قابل ملاحظه­ای داشته است.

  • مراکز جمعیتی اطراف رومرکز

دو شهر ایذه در شرق و مسجد سلیمان در غرب رومرکز زلزله ۵.۷، مراکز عمده جمعیتی شهری منطقه را تشکیل می­دهند. جمعیت ایذه بر اساس آمار ۱۳۹۵ مرکز آمار حدود ۱۱۹ هزار نفر و جمعیت مسجد سلیمان نیز حدود ۱۰۰ هزار نفر می­باشد. شهر مسجد سلیمان به رومرکز زلزله حدود ۲۰ کیلومتر و شهر ایذه حدود ۳۷ کیلومتر فاصله دارد. ۲۵۰۰۰ واحد مسکونی در شهر مسجد سلیمان وجود دارد که حدود ۱۷۰۰۰ واحد آن براساس آمار مرکز آمار فاقد اسکلت بوده و استحکام لازم را در برابر زلزله­های حتی با بزرگی ۵.۷ ندارند. اگر این زمین­لرزه­ در فواصل نزدیک­تری به شهر مسجد سلیمان رخ می­داد مسلما آمار تلفات و خسارت­ها به­مراتب بیش از این می­بود.

شکل۹- زمین ­لرزه­ های یک­ ماهه اخیر محدوده اطراف رومرکز زلزله ۵.۷

روستاها تا شعاع ۱۰ کیلومتری رومرکز زلزله ۵.۷ مسلما بیش­ترین تاثیر را از زلزله ۵.۷ پذیرفته­اند. در شکل ۱۰ موقعیت آبادی­ها و شهرهای نزدیک به رومرکز نشان داده شده است.

۴۴ پارچه آبادی در شعاع ۱۰ کیلومتری رومرکز زلزله واقع می­گردند، این روستاها و آبادی­ها جمعیتی در حدود ۴۳۰۰ نفر را دارا می­باشند که در ۹۷۰ واحد مسکونی در گستره اطراف رومرکز زلزله سکنی گزیده­اند. نکته حائز اهمیت در خصوص واحدهای مسکونی روستایی گستره اطراف رومرکز زلزله این است که از ۹۷۰ واحد، حدود ۹۶۰ واحد روستایی فاقد اسکلت می­باشند. این واحدها به­طور عمده آسیب­پذیر بوده و در برابر زلزله­ای با بزرگی ۵.۷ نیز احتمال ترک­خوردگی و شکاف دیوارها و گاه ریزش دیواره­ها و …  وجود دارد. ضرورت دارد که به­دلیل لرزه­خیزی بالای منطقه در نوسازی واحدهای مسکونی روستائی اقدام مقتضی به­عمل آید.

از میان ۴۴ آبادی، تعدادی از این­ها، دارای جمعیتی بالای ۱۰۰ نفر هستند که در شکل ۱۱ نشان داده شده است. این روستاها و آبادی­ها که تعدادشان ۱۷ عدد است در اطراف رومرکز زلزله بوده و پرجمعیت­ترین آن­ها شامل شهرک میثم، سه بردان، چهاربیشه، تل بمن و آب حمام می باشند.

شکل۱۰- آبادی­ها وشهرهای اطراف رومرکز زلزله

شکل۱۱- آبادی­ها بالای ۱۰۰ نفر اطراف رومرکز زلزله

  • گزارش خسارت هلال احمر

در جدول زیر براساس آخرین اطلاعات دریافتی از مسئولین محلی استان، گزارش هلال احمر استان نشان داده شده است. تعداد ۴۷۰ خانوار در محدوده تحت امداد قرار گرفتها­ند که قابل توجه می­باشد (این اطلاعات در آخرین دقایق تدوین گزارش به­دست ما رسیده که کمال قدردانی را از مسئولین استانی به­عمل می­آوریم).

 پیشنهادات

با توجه به گزارش­ها و اطلاعات دریافتی از محدوده اثر زمین ­لرزه و نظر به خسارت­های زمین ­لرزه، موارد زیر را به ­عنوان نکات مهم پیشنهادی اعلام می­شود که امید بر آن است که حتما مورد توجه قرار گیرد:

  • حتما نصب ایستگاه­های شتاب­نگاشتی نسل جدید در محدوده­های اطراف مسجد سلیمان، ایذه، شوشتر، اهواز و بهبهان در اولین اولویت مورد توجه قرار گیرد.
  • ضرورت دارد جنبایی گسله­های اطراف شهرهای مذکور در بند فوق، به­طور جدی در دستور کار قرار گیرد.
  • لازم است ساخت و ساز­های روستایی در منطقه لرزه­خیز مسجد سلیمان و اطراف آن مورد بازنگری قرار گیرد، مصالح بنائی مورد استفاده در ساختمان­های مسکونی منطقه تلفات جانی زلزله­ها را به­مراتب بالا خواهد برد.
  • ضرورت دارد در شهر اهواز، ساخت و ساز بر روی حریم گسل اهواز مورد توجه قرار گرفته و از ساخت ساختمان­هایی با اهمیت زیاد در پهنه­ های گسلی اجتناب شود. برای همین منظور الزامی است که حریم گسل­های شهر اهواز تعیین گردد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  • عکس­ها

 

 

 

در تهیه این گزارش از همکاری و کمک فکری و اطلاعات آقایان مهندس قطبی زاده از مدیریت بحران استانداری خوزستان، مهندس معزی دبیر کارگروه زلزله استان و از کارشناسان گرامی اداره کل راه و شهرسازی استان خوزستان، بهره برده­ایم که بدین­وسیله کمال تشکر و قدردانی را از این عزیزان به­عمل می­آوریم. “

از خانم مهندس المیرا مصدق زاده نیز بخاطر بازخوانی گزارش و رفع اشکالات تشکر می نماید.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

image_pdfimage_print
دسته بندی: اقتصادی برچسب ها:

به اشتراک بگذارید :

مطلب قبل و بعد
مطالب مشابه

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

- کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
- آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد

This site is protected by wp-copyrightpro.com